>> onderzoeksmethoden

Doctoraatsthesissen

Guy Vingerhoets, Doctor in de Psychologische Wetenschappen
“Cognitive Consequences of Cardiac Surgery with Extra-Corporeal Circulation: a Prospective Neuropsychological Study”. Promotors : Prof. Dr. G. De Soete, Vakgroep Data-analyse, Faculteit voor Psychologische en Pedagogische Wetenschappen, en Prof. Dr. C. Jannes, Vakgroep Psychiatrie en Neuropsychologie, Faculteit Geneeskunde. 1995. Universiteit Gent.

Nathalie Stroobant, Doctor in de Medische Wetenschappen
“Changes in Cerebrovascular Reactivity during Cognitive Activation after Cardiopulmonary Bypass: Relation with Intra-Operative Cerebral Embolic Load and Postoperative Neuropsychological Dysfunction”. Promotors: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, en Prof. Dr. G. Van Nooten, Vakgroep Chirurgie, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. 2004. Universiteit Gent.

Ruth Seurinck, Doctor in de Medische Wetenschappen
“Differential activation of the human brain during mental rotation paradigms, an fMRI study”. Promotors: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen, en Prof. Dr. E. Achten, Vakgroep Radiologie. 2007. Universiteit Gent.

Marijke Miatton, Doctor in de Medische Wetenschappen
“Neuropsychological Functioning in Children with a Surgically Corrected Congenital Heart Disease”. Promotors: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Prof. Dr. D. De Wolf, Kindercardiologie, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. 2007. Universiteit Gent.

Nele Warlop, Doctor in de Medische Wetenschappen
“Improving the relation between easures of cognitive dysfunction and stractural brain lesion in Multiple Sclerosis: Alternative neurospychological and MR imaging procedures. ” Promotor: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. 2008. Universiteit Gent.

Lopende doctoraatsprojecten:

Celine Berckmoes, Licentiaat in de Logopedie en Audiologie, bereidt een doctoraat voor in de Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen. “De Cerebrale Organisatie van Prosodie”. Promotors: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, en Prof. Dr. E. Achten, Vakgroep Radiologie, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen.

Katrien Vanommeslaeghe, Licentiaat in de Logopedie en Audiologie, bereidt een doctoraat voor in de Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen over “Cerebrale (re)organisatie na verworven afasie” Promotor: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen.

Frederick De Vogelaere, Licentiaat in de Psychologische Wetenschappen, bereidt een doctoraat voor in de Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen over “De bijdrage van functionele magnetische resonantie beeldvorming tot de vroege diagnose van de ziekte van Alzheimer.” Promotor: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen.

Jehanne Van Boxstael, Licentiaat in de Logopedie en Audiologie, bereidt een doctoraat voor in de Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen over “Taal en verbeelding: neurale correlaten van tijds- en plaatsrepresentaties bij zins- en tekstbegrip.” Promotor: Prof. Dr. G. Vingerhoets, Vakgroep Inwendige Ziekten, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen.

Stimulusmateriaal voor cognitieve paradigmata

Dichotisch luisteren

Twee lijsten van elk dertig woordparen die samengesteld werden uit hoogfrequente zelfstandige naamwoorden en gematched volgens woordlengte, initiële consonant (de beginletters van elk woordpaar behoren tot dezelfde spraakklasse) en het woordritme. De woordparen werden door een professionele vrouwelijk stem gebracht en zijn digitaal beschikbaar. Typisch aan dichotisch luisteren is dat twee verschillende woorden simultaan, elk in een ander gehoorkanaal, aangeboden worden. Om in moeilijkheidsgraad te variëren hebben we beide lijsten zowel enkel (nl. 30 woordparen) als dubbel (15 keer twee woordparen met interstimulusinterval 500ms) opgenomen. Elke lijst wordt vooraf gegaan door een perceptietest waarbij woorden unilateraal worden aangeboden.

Mentale rotatie

Stimuli bestaande uit prentparen van drie-dimensionele asymmetrische figuren, afgebeeld in grijswaarden en met dezelfde proporties opdat alle stimuli dezelfde visuele lading zouden hebben. Er zijn drie verschillende stimulustypes, met name handen, voorwerpen en samengestelde kubusfiguren. Elk stimulustype kent vier verschillende figuren. Bij de voorwerpen zijn dit bv een soeplepel, een potloodslijper, een tang en een blikopener. Deze figuren kunnen in vier verschillende basisoriëntaties (0°, 90°, 180° en 270°) en al dan niet gespiegeld worden afgebeeld. De stimuli op zich bestaan uit een gelijkaardig prentpaar (bijvoorbeeld twee soeplepels) die al dan niet elkaars spiegelbeeld zijn De figuren kunnen geroteerd zijn t.o.v. elkaar over diverse hoeken: 0°, 90°, 120°, 150°, 180°, 210°, 240° en 270°.

Emotionele prosodie

Het laboratorium stelt enkele digitale opnames ter beschikking waarbij afwisselend een mannelijke en een vrouwelijke stem, emotionele zinnen voordragen. De stimuli zijn qua zinslengte identiek opgebouwd (6 à 7 woorden). Deze uitingen zijn bewust zo opgesteld dat de emotie die door de woordelijke inhoud van de zin naar voren komt, verschilt van de emotie die door de prosodie (d.i. de intonatie van de spreker) geuit wordt. Er zijn in totaal 188 zinnen voorhanden, waarvan 48 zinnen waarbij de woordelijke inhoud neutraal werd gehouden mits emotionele prosodie, alsook 48 andersom. Er werden ook 96 uitingen gemaakt waarbij beide kanalen tegelijkertijd een andere emotie naar voren brengen. Deze auditieve stimuli werden eerder gebruikt in een emotionele categorisatietaak waarbij de aandacht naar één van beide aspecten van taal werd gericht.

Gezichtsherkenning

Verschillende databases zijn beschikbaar bestaande uit kleurenfoto's van mannelijke en vrouwelijke onbekende gezichten. Eén kleinere database bestaat uit foto's waarbij de haren van de gefotografeerde personen digitaal verwijderd zijn zodat enkel gelaatstrekken beoordeeld kunnen worden. Een andere, zeer uitgebreide database biedt de mogelijkheid om gezichten te presenteren die vanuit verschillende hoeken gefotografeerd werden. Sommige stimuli werden reeds gebruikt in een gezichtsherkenningstaak.

Functioneel Transcraniale Doppler Ultrasonografie

We hebben een 2-MHz ‘pulsed-wave’ transcraniaal Dopplerapparaat ter beschikking (Multidop X2 hardware, DWL versie 2.53j van TCD 7 software, DWL elektronisch systeem Gmbh, Duitsland).
Dit toestel meet bilateraal de hemodynamische karakteristieken van de grote cerebrale arteriën. Het apparaat wordt gebruikt om veranderingen in bloeddoorstromingssnelheid (BFV) die door verschillen in cognitieve taken veroorzaakt worden, te visualiseren en analyseren en ook om de embolische load te inventariseren bijvoorbeeld tijdens een chirurgisch ingreep van een coronaire arterie.
Voordelen van fTCD-onderzoek: het is niet-invasief en niet-traumatiserend, het onderzoek kan makkelijk uitgevoerd en zelfs herhaald worden. Het is relatief goedkoop en kan ook gebruikt worden bij patienten die niet in aanmerking komen voor andere neurologische beeldvormingstechnieken. De temporele resolutie is hoog in die zin dat men een continue visualisatie kan geven van de (veranderingen in ) bloedsnelheid doorheen de intacte huid en dit in termen van seconden.
Lateralisatie en dagafhankelijke variaties zijn betrouwbaar indien het onderzoek door diezelfde examinator gebeurt.
Nadelen: het apparaat heeft een beperkte spatiële resolutie die bepaald is door de grootte van de corticale gebieden die door de bestudeerde arterie doorbloed worden.

Voor een vergelijkend artikel omtrent de methodologie in activatiestudies en de bijhorende subjectselectie, grootte van de groep, presentatie en responsmodaliteiten, procedurele aspecten en keuze van de meting van de baseline, refereren we naar Stroobant & Vingerhoets, 1999, Transcranial Doppler Monitoring of Cerebral Hemodynamics during performance of cognitive tasks: a review. Neuropsychological Review, 10: 213-231.